Rozwód, a upadłość i restrukturyzacja. Jak rozwiązać małżeństwo, kiedy w tle są gigantyczne długi?
Wiele osób uważa, że rozwód i problemy finansowe to dwie odrębne sprawy. W praktyce bardzo często idą one w parze. Kryzys finansowy bywa jedną z przyczyn rozpadu małżeństwa, a gdy dochodzi do niewypłacalności jednego lub obojga małżonków, pojawiają się dodatkowe pytania. Czy podział majątku ochroni dom przed wierzycielami? Co stanie się z ewentualnymi alimentami?
Rozwód sam w sobie jest trudnym doświadczeniem. Jeżeli dodatkowo jedno z małżonków jest niewypłacalne lub rozważa ogłoszenie upadłości konsumenckiej, sytuacja staje się znacznie bardziej skomplikowana. W takich przypadkach decyzje podejmowane pod wpływem emocji mogą mieć poważne konsekwencje finansowe.
Dlatego przed wykonaniem pierwszego kroku warto przeanalizować swoją sytuację nie tylko pod kątem prawa rodzinnego, ale również przepisów prawa upadłościowego. Często właściwa kolejność działań pozwala uniknąć kosztownych błędów.
Co jest pierwsze? Rozwód czy upadłość?
Nie istnieje jedna odpowiedź odpowiednia dla wszystkich sytuacji. To, co będzie korzystniejsze, zależy między innymi od:
- istnienia wspólności majątkowej,
- rodzaju i wysokości zobowiązań,
- tego, kto jest dłużnikiem,
- składu majątku wspólnego,
- planów dotyczących podziału majątku.
Jeżeli małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, a jeden z nich ogłasza upadłość konsumencką, zgodnie z przepisami cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości. Nie oznacza to, że drugi małżonek traci swoje prawa, ale jego udział jest dochodzony jako wierzytelność w postępowaniu upadłościowym. Z tego względu kolejność podejmowanych działań ma ogromne znaczenie. W niektórych przypadkach korzystniejsze będzie wcześniejsze uregulowanie spraw rodzinnych, w innych rozpoczęcie postępowania upadłościowego. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy.
Czy rozwód i podział majątku tuż przed upadłością ochronią majątek?
To jeden z najczęściej spotykanych mitów. Zdarza się, że małżonkowie próbują przed ogłoszeniem upadłości przepisać mieszkanie, dom lub inne wartościowe składniki majątku na drugiego małżonka albo szybko dokonać podziału majątku z przekonaniem, że uchroni to majątek przed wierzycielami. Takie działania mogą okazać się jednak nieskuteczne.
Jeżeli czynność prawna została dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, syndyk lub wierzyciele mogą skorzystać z tzw. skargi pauliańskiej przewidzianej w art. 527 i następnych Kodeksu cywilnego. Jej celem jest uznanie określonej czynności za bezskuteczną wobec wierzycieli. Oznacza to, że samo przepisanie domu na żonę lub męża nie daje gwarancji ochrony majątku. Wręcz przeciwnie – może doprowadzić do dodatkowych sporów sądowych i wydłużyć całe postępowanie. Dlatego wszelkie decyzje dotyczące podziału majątku warto podejmować dopiero po analizie skutków prawnych.
Co z restrukturyzacją?
Jeżeli problemy finansowe dotyczą przedsiębiorcy, zanim zapadnie decyzja o rozwodzie lub upadłości, warto sprawdzić możliwość przeprowadzenia restrukturyzacji. Postępowania restrukturyzacyjne pozwalają wielu przedsiębiorcom uniknąć upadłości poprzez zawarcie układu z wierzycielami i dalsze prowadzenie działalności. Ma to znaczenie również dla sytuacji rodzinnej. Zachowanie przedsiębiorstwa i części majątku może ułatwić późniejszy podział majątku oraz ograniczyć skutki finansowe rozwodu. Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny, ponieważ wybór niewłaściwego rozwiązania może pogorszyć sytuację obu małżonków.
Co z alimentami?
To jedna z najważniejszych kwestii z punktu widzenia rodziców.
Obowiązek alimentacyjny nie wygasa wskutek ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Roszczenia alimentacyjne korzystają ze szczególnej ochrony.
Oznacza to między innymi, że:
- alimenty nie podlegają umorzeniu w postępowaniu upadłościowym,
- należności alimentacyjne są zaspokajane w pierwszej kategorii podziału funduszów masy upadłości,
- syndyk, ustalając środki pozostające do dyspozycji upadłego, uwzględnia konieczność wykonywania obowiązku alimentacyjnego.
W praktyce oznacza to, że dobro dzieci pozostaje priorytetem także podczas postępowania upadłościowego.
Podsumowanie
Nie ma jednego schematu postępowania odpowiedniego dla wszystkich małżeństw znajdujących się w kryzysie finansowym. Znaczenie mają zarówno rodzaj zobowiązań, ustrój majątkowy małżonków, jak i etap postępowania rozwodowego czy stopień niewypłacalności. Rozwód i niewypłacalność należą do najbardziej stresujących wydarzeń w życiu. Ich połączenie powoduje, że łatwo podjąć decyzję, która w przyszłości okaże się bardzo kosztowna. Próby szybkiego przepisywania majątku, pochopny podział majątku wspólnego czy złożenie wniosku o upadłość bez wcześniejszej analizy mogą przynieść skutki odwrotne do zamierzonych.Dlatego przed rozpoczęciem jakiegokolwiek postępowania warto przygotować odpowiednią strategię, uwzględniając zarówno przepisy prawa rodzinnego, jak i prawa upadłościowego oraz, w przypadku przedsiębiorców, możliwości restrukturyzacji.
