Franczyza miała być bezpiecznym biznesem. Co zrobić, gdy staje się źródłem problemów?
Dla wielu przedsiębiorców franczyza była sposobem na rozpoczęcie działalności z mniejszym ryzykiem. Rozpoznawalna marka, sprawdzony model biznesowy, wsparcie marketingowe i gotowe procedury miały zwiększać szanse na sukces. W praktyce jednak nie każda współpraca kończy się powodzeniem. Rosnące koszty prowadzenia działalności, inflacja, spadek sprzedaży czy zmiany na rynku sprawiły, że część franczyzobiorców znalazła się w trudnej sytuacji finansowej. Problem pogłębiają postanowienia umów franczyzowych, które często przewidują wysokie kary umowne za wcześniejsze zakończenie współpracy, obowiązek dalszego regulowania opłat lub zabezpieczenia w postaci weksli. W efekcie przedsiębiorca nie tylko prowadzi nierentowny biznes, ale jednocześnie nie widzi możliwości jego bezpiecznego zakończenia.
Dlaczego zwykłe rozwiązanie umowy franczyzowej może być bardzo kosztowne?
Umowa franczyzy w polskim prawie nie jest odrębnie uregulowana w Kodeksie cywilnym. Jest to tzw. umowa nienazwana, której treść strony kształtują na zasadzie swobody umów, z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa.
W praktyce oznacza to, że umowy franczyzowe często zawierają rozbudowane postanowienia dotyczące:
- kar umownych za wcześniejsze rozwiązanie umowy,
- obowiązku zakupu określonych ilości towaru,
- opłat franczyzowych i marketingowych,
- zakazu prowadzenia działalności konkurencyjnej po zakończeniu współpracy,
- zabezpieczeń w postaci weksli własnych in blanco lub poręczeń.
Jeżeli przedsiębiorca zdecyduje się jednostronnie zakończyć współpracę, może narazić się na dochodzenie przez franczyzodawcę znacznych roszczeń. W wielu przypadkach problemem nie jest już sama nierentowność działalności, ale konsekwencje finansowe związane z rozwiązaniem umowy.
Kiedy zatem warto rozważyć restrukturyzację?
Jeżeli przedsiębiorstwo utraciło płynność finansową lub istnieje realne zagrożenie jej utraty, warto rozważyć postępowanie restrukturyzacyjne, ponieważ jak już wiemy celem restrukturyzacji nie jest likwidacja firmy, lecz umożliwienie jej dalszego funkcjonowania poprzez zawarcie układu z wierzycielami oraz wdrożenie działań naprawczych.
W zależności od sytuacji przedsiębiorcy dostępne są różne rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych przewidziane w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne.
Jak postępowanie sanacyjne może pomóc franczyzobiorcy?
Szczególnym rodzajem restrukturyzacji jest postępowanie sanacyjne. To najbardziej rozbudowana procedura restrukturyzacyjna, która poza możliwością zawarcia układu z wierzycielami, pozwala również przeprowadzić działania naprawcze w przedsiębiorstwie. Jednym z najważniejszych instrumentów przewidzianych przez Prawo restrukturyzacyjne jest możliwość odstąpienia od niektórych umów wzajemnych, jeżeli ich dalsze wykonywanie utrudnia osiągnięcie celu postępowania sanacyjnego. Zgodnie z przepisami ustawy, zarządca oczywiście za zgodą sędziego komisarza ma prawo odstąpić od wykonania określonej umowy wzajemnej zawartej przed dniem otwarcia postępowania sanacyjnego, jeżeli przemawia za tym interes masy sanacyjnej.
W praktyce oznacza to, że w określonych przypadkach możliwe jest zakończenie wykonywania niekorzystnej umowy franczyzowej w ramach postępowania sanacyjnego. Każda sytuacja wymaga jednak indywidualnej analizy, ponieważ możliwość zastosowania tego rozwiązania zależy od treści konkretnej umowy oraz okoliczności sprawy.
Czy długi wobec franczyzodawcy można objąć układem?
Tak, jeżeli wobec franczyzodawcy istnieją wymagalne zobowiązania, co do zasady mogą one zostać objęte układem zawieranym w postępowaniu restrukturyzacyjnym, o ile przepisy nie przewidują wyłączenia danego rodzaju wierzytelności.
Może to dotyczyć między innymi:
- zaległych opłat franczyzowych,
- należności za dostarczony towar,
- opłat marketingowych,
- innych zobowiązań wynikających z prowadzonej współpracy.
Układ może przewidywać m.in.:
- rozłożenie spłaty na raty,
- odroczenie terminów płatności,
- częściowe umorzenie zobowiązań – jeżeli wierzyciele wyrażą na to zgodę i układ zostanie zatwierdzony przez sąd.
Nie oznacza to jednak automatycznego umorzenia wszystkich długów. Zakres restrukturyzacji zależy od propozycji układowych, stanowiska wierzycieli oraz postanowień sądu.
Nie każda franczyza okazuje się dobrym biznesem. Jeżeli działalność przynosi straty, a umowa uniemożliwia bezpieczne zakończenie współpracy, warto sprawdzić, czy przepisy Prawa restrukturyzacyjnego mogą pomóc wyjść z tej sytuacji. Odpowiednio dobrane postępowanie restrukturyzacyjne może umożliwić uporządkowanie zadłużenia, zawarcie układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również skorzystanie z instrumentów pozwalających zakończyć wykonywanie szczególnie niekorzystnych umów.
