Upadłość konsumencka a BIK, BIG i KRD. Kiedy następuje „czyszczenie historii” i powrót do zdolności kredytowej?

Co dzieje się z informacjami o dłużniku po ogłoszeniu upadłości?

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie powoduje automatycznego zniknięcia wcześniejszej historii kredytowej. Informacje o kredytach i pożyczkach są przetwarzane w Biurze Informacji Kredytowej. BIK może również pozyskiwać dane dotyczące upadłości z publicznych rejestrów, przede wszystkim z Krajowego Rejestru Zadłużonych i Monitora Sądowego i Gospodarczego. Dlatego osoba, która ogłosiła upadłość, może zobaczyć w swoim Raporcie BIK nie tylko informacje dotyczące wcześniejszych zobowiązań, ale również informację o postępowaniu upadłościowym. BIK nie jest rejestrem dłużników w takim znaczeniu jak KRD czy inne BIG-i. Jest bazą informacji kredytowych, wykorzystywaną przede wszystkim przez instytucje finansowe do oceny historii i ryzyka kredytowego.

A co z BIG i KRD?

Biura Informacji Gospodarczej, w tym Krajowy Rejestr Długów (KRD), gromadzą informacje gospodarcze dotyczące m.in. zaległych zobowiązań. Jeżeli przed ogłoszeniem upadłości wierzyciel przekazał informację o zadłużeniu do BIG, taki wpis nie znika wyłącznie dlatego, że sąd ogłosił upadłość. Sytuacja zmienia się wraz z dalszym przebiegiem postępowania. Jeżeli zobowiązanie zostanie umorzone, wygaśnie albo przestanie istnieć podstawa do jego dalszego ujawniania, wierzyciel powinien odpowiednio zaktualizować lub usunąć przekazaną informację.

W przypadku KRD to właśnie wierzyciel odpowiada za dopisanie, aktualizację i usunięcie wpisu. Po całkowitej spłacie zobowiązania ma na to maksymalnie 14 dni. Nie oznacza to jednak, że każdy wpis związany z upadłością zniknie w tym samym momencie. Znaczenie ma to, czego konkretnie dotyczy informacja i na jakiej podstawie została przekazana do danego rejestru.

Czy upadłość można „wyczyścić” z BIK?

W przypadku informacji o kredytach zasadnicze znaczenie ma status konkretnego zobowiązania. Jeżeli kredyt został spłacony, informacje o nim co do zasady przestają być udostępniane bankom po jego całkowitej spłacie, chyba że została udzielona zgoda na dalsze przetwarzanie danych. W przypadku takiej zgody informacje mogą być przetwarzane dla celów oceny ryzyka kredytowego maksymalnie przez 5 lat od całkowitej spłaty.

Inna sytuacja dotyczy zobowiązań, przy których wystąpiły poważne opóźnienia w spłacie. Jeżeli opóźnienie przekroczyło 60 dni, a po upływie odpowiedniego terminu klient został poinformowany o zamiarze dalszego przetwarzania danych, BIK może przetwarzać takie informacje bez zgody klienta przez okres do 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania.

W praktyce oznacza to, że nie można sprowadzić całej historii związanej z upadłością do prostego hasła „BIK usuwa upadłość po 5 latach”. To nie jest zasada. Sama informacja o upadłości może bowiem pochodzić z publicznych rejestrów. BIK wskazuje, że dane pobrane z KRZ i MSiG przetwarza co do zasady przez okres publikacji tych danych wynikający z przepisów dotyczących tych rejestrów.

Jak długo informacja o upadłości pozostaje w KRZ?

Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ) zastąpił m.in. funkcjonujący wcześniej Rejestr Dłużników Niewypłacalnych. Dlatego pytanie o „wykreślenie z Rejestru Dłużników Niewypłacalnych” jest dziś w przypadku nowych postępowań najczęściej pytaniem o to, jak długo informacje dotyczące upadłości będą ujawniane w KRZ. W przypadku prawomocnie ustalonego planu spłaty wierzycieli dane dotyczące postępowania upadłościowego co do zasady przestają być ujawniane po upływie 3 lat od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego. To bardzo istotna data. Nie jest nią samo ogłoszenie upadłości. Nie jest nią również samo ustalenie planu spłaty. Kluczowe znaczenie ma prawomocne zakończenie planu spłaty i umorzenie zobowiązań. Przepisy przewidują również inne terminy dla odmiennych sposobów zakończenia postępowania, dlatego w konkretnym przypadku trzeba sprawdzić, jakie rozstrzygnięcie wydał sąd.

Czy po upadłości można dostać kredyt?

Tak. Prawo nie wprowadza dożywotniego zakazu zaciągania kredytów przez osobę, która przeszła upadłość konsumencką. Nie oznacza to jednak, że bank będzie traktował taką osobę dokładnie tak samo jak klienta z wieloletnią, pozytywną historią kredytową. Bank lub inna instytucja finansowa samodzielnie ocenia zdolność i wiarygodność kredytową klienta. Informacja o przebytej upadłości może być jednym z elementów tej oceny.

Znaczenie mogą mieć m.in.:

• wysokość i stabilność dochodów,
• forma zatrudnienia,
• aktualne zobowiązania,
• wysokość miesięcznych kosztów utrzymania,
• wysokość wkładu własnego – przy kredycie hipotecznym,
• historia wcześniejszych zobowiązań,
• aktualne informacje dostępne w bazach kredytowych i gospodarczych,
• polityka konkretnego banku.

Dlatego nie ma jednej odpowiedzi na pytanie: „Po ilu latach bank da mi kredyt?”.

Jedna osoba może otrzymać finansowanie wcześniej, inna będzie musiała poczekać dłużej. Banki stosują własne modele oceny ryzyka i nie ma przepisu, który nakazywałby udzielenie kredytu po upływie określonego czasu od zakończenia upadłości.

Jak odbudować wiarygodność finansową po upadłości?

Zakończenie upadłości nie musi być końcem historii finansowej. Przeciwnie – może być jej nowym początkiem. Najważniejsze jest jednak to, aby nie próbować odbudowywać zdolności kredytowej za wszelką cenę.

1. Najpierw stabilne finanse

Po zakończeniu postępowania warto zacząć od podstaw: regularnych dochodów, kontroli wydatków i budowania oszczędności. Sama zdolność do terminowej spłaty raty nie jest jedynym elementem bezpieczeństwa finansowego.

2. Sprawdź, co rzeczywiście znajduje się w bazach

Dobrym pierwszym krokiem jest pobranie aktualnego Raportu BIK i sprawdzenie informacji dotyczących wcześniejszych zobowiązań. Warto również zweryfikować informacje w BIG-ach, jeżeli w przeszłości były tam przekazywane dane dotyczące zadłużenia.

Jeżeli widnieje informacja nieaktualna albo nieprawdziwa, należy ustalić, kto jest jej administratorem lub podmiotem odpowiedzialnym za jej przekazanie i wystąpić o odpowiednią aktualizację.

3. Nie korzystaj z firm obiecujących „wyczyszczenie BIK”

Hasło „wyczyścimy BIK” brzmi atrakcyjnie, ale trzeba zachować ostrożność. Nie każdą negatywną informację można legalnie usunąć na żądanie klienta. Jeżeli dane są prawidłowe i ich dalsze przetwarzanie ma podstawę prawną, sama prośba o ich usunięcie nie wystarczy. Inaczej wygląda sytuacja, gdy dane są błędne, nieaktualne albo są przetwarzane bez odpowiedniej podstawy. Wtedy można domagać się ich sprostowania lub usunięcia, zależnie od konkretnej sytuacji.

4. Dopiero później rozważ niewielkie finansowanie

Jeżeli sytuacja finansowa jest stabilna, a potrzeba skorzystania z kredytu rzeczywiście istnieje, można z czasem rozważyć niewielkie zobowiązanie, które będzie możliwe do bezproblemowej spłaty. Nie chodzi jednak o zaciąganie kredytu wyłącznie po to, żeby „zbudować BIK”. Każde zobowiązanie powinno mieć uzasadnienie i mieścić się w bezpiecznym budżecie.

5. Najważniejsza jest regularność

Odbudowa wiarygodności finansowej nie odbywa się jednym działaniem. Jeżeli po zakończeniu upadłości przez kolejne miesiące i lata dochody są stabilne, rachunki są regulowane terminowo, a nowe zobowiązania są zaciągane rozsądnie, sytuacja finansowa stopniowo staje się bardziej przewidywalna.

Czy po upadłości trzeba czekać 3 albo 5 lat?

Nie ma jednej ustawowej karencji, po której automatycznie odzyskuje się zdolność kredytową. Trzy lata mają znaczenie przede wszystkim w kontekście ujawniania danych w KRZ po prawomocnym wykonaniu planu spłaty i umorzeniu zobowiązań.

Pięć lat może mieć znaczenie dla określonych informacji dotyczących zobowiązań przetwarzanych w BIK po ich wygaśnięciu.

Nie są to jednak dwa uniwersalne terminy oznaczające: „po 3 latach wszystko znika” albo „po 5 latach bank zapomina o upadłości”. To dwie różne kwestie. Usunięcie lub ograniczenie dostępności określonych danych nie jest tym samym co automatyczny powrót do wysokiej zdolności kredytowej. Bank ocenia bowiem aktualną sytuację klienta, a nie tylko to, czy konkretny wpis znajduje się jeszcze w określonej bazie.

Upadłość konsumencka nie oznacza finansowego wyroku na całe życie

Dla osoby znajdującej się w spirali zadłużenia upadłość konsumencka może być trudną decyzją. Warto jednak patrzeć na nią nie tylko przez pryzmat tego, co dzieje się w trakcie postępowania, ale również tego, co następuje później. Po prawidłowym zakończeniu postępowania można budować życie finansowe od nowa. Nie dzieje się to z dnia na dzień i nie ma jednego ustawowego momentu, w którym wszystkie informacje o przeszłości znikają.

Nie jest też prawdą, że osoba, która ogłosiła upadłość konsumencką, zostaje na zawsze pozbawiona możliwości korzystania z kredytu. Upadłość ma być sposobem na wyjście z niewypłacalności, a nie dożywotnią karą za wcześniejsze problemy finansowe. Dlatego dłużnik zamiast ciągle myśleć kiedy wyczyszczę BIK?, warto spojrzeć szerzej: kiedy zakończy się moje postępowanie, kiedy zostaną umorzone zobowiązania, jakie informacje pozostają w poszczególnych rejestrach i co mogę zrobić, aby krok po kroku odbudować swoją stabilność finansową.