Syndyk zajął konto z 800+ lub innymi świadczeniami? Jak odzyskać środki wyłączone z masy upadłości?

Jakich pieniędzy syndyk nie może przejąć?

Podstawową zasadą jest art. 63 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego. Do masy upadłości nie wchodzi mienie, które jest wyłączone od egzekucji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli konkretne świadczenie jest ustawowo wyłączone spod egzekucji, to co do zasady nie powinno również zasilać masy upadłości.

Do środków objętych taką ochroną należą m.in.:

• świadczenie wychowawcze 800+,
• świadczenia alimentacyjne,
• świadczenia pieniężne wypłacane w związku z bezskutecznością egzekucji alimentów,
• świadczenia rodzinne,
• dodatki rodzinne,
• świadczenia pielęgnacyjne,
• świadczenia porodowe i świadczenia dla sierot zupełnych,
• zasiłki dla opiekunów,
• świadczenia z pomocy społecznej,
• rodzinny kapitał opiekuńczy,
• określone świadczenia związane z opieką nad dzieckiem,
• inne świadczenia wskazane w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

800+ jest więc chronione nie tylko przed zwykłą egzekucją komorniczą. Ta ochrona ma znaczenie również w postępowaniu upadłościowym, ponieważ Prawo upadłościowe odsyła w tym zakresie do przepisów o mieniu wyłączonym spod egzekucji.

A co ze środkami PPK?

W przypadku PPK sytuacja jest jeszcze bardziej jednoznaczna. Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych stanowi, że środki zgromadzone na rachunku PPK nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej, z wyjątkiem egzekucji dotyczącej roszczeń alimentacyjnych. Ochrona PPK wynika z konkretnych przepisów ustawy o PPK, a sytuacja innych produktów, np. środków już wypłaconych na rachunek bankowy, może wyglądać inaczej. Dlatego przy analizie konkretnej sprawy znaczenie ma nie tylko nazwa produktu, ale również to, gdzie znajdują się środki i z jakiego tytułu zostały wypłacone.

Dlaczego więc bank blokuje całe konto?

Po ogłoszeniu upadłości bank otrzymuje informację o postępowaniu i rachunkach należących do upadłego. Prawo upadłościowe przewiduje obowiązek banków zawiadomienia syndyka o rachunkach upadłego. Bank nie może po prostu założyć, że wszystkie pieniądze znajdujące się na rachunku są pieniędzmi podlegającymi przekazaniu syndykowi.

Jednocześnie bankowe systemy obsługujące blokadę rachunku nie zawsze pozwalają na automatyczne rozróżnienie wszystkich wpływów według ich źródła. UKNF zwracał uwagę na występujące w praktyce różnice między bankami w zakresie blokowania rachunków upadłych oraz wypłaty środków, które nie wchodzą do masy upadłości. UKNF wskazywał również, że bank może wykonać dyspozycję dotyczącą środków niewchodzących do masy, jeżeli na podstawie posiadanych informacji jest w stanie jednoznacznie ustalić ich charakter.

Dlatego sama blokada rachunku nie oznacza jeszcze, że 800+, alimenty czy inne chronione świadczenie stały się częścią masy upadłości.

To dwie różne kwestie: blokada rachunku ≠ prawo syndyka do zatrzymania każdego znajdującego się na nim środka.

Co zrobić, jeśli na zablokowanym koncie znajduje się 800+?

Najważniejsza jest szybka reakcja i udokumentowanie źródła pieniędzy.

1. Sprawdź historię rachunku

Najpierw trzeba ustalić:

• jakie środki znajdują się na rachunku,
• z jakiego źródła pochodzą,
• kiedy zostały zaksięgowane (data),
• czy na konto wpływa wynagrodzenie, świadczenia, alimenty lub inne pieniądze,
• jaka część środków może rzeczywiście należeć do masy upadłości.

Jeżeli na rachunku znajduje się np. 800+, warto zachować potwierdzenie przelewu z ZUS oraz historię rachunku pokazującą wpływ świadczenia.

2. Poinformuj syndyka na piśmie

W piśmie należy wskazać konkretnie, jakie środki zostały zablokowane oraz z jakiego tytułu pochodzą. W przypadku 800+ można wskazać, że chodzi o świadczenie wychowawcze wyłączone spod egzekucji, a w konsekwencji – na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego, czyli takie nienależące do masy upadłości.

Do pisma warto dołączyć dokumenty potwierdzające źródło pieniędzy. Im łatwiej jednoznacznie zidentyfikować chronione środki, tym łatwiejsze powinno być ich prawidłowe wyodrębnienie.

3. Stanowczo poproś o zwolnienie chronionych środków

Jeżeli środki zostały objęte blokadą lub omyłkowo potraktowane jako środki należące do masy, należy zwrócić się do syndyka o ich zwolnienie i umożliwienie korzystania z nich. Warto zachować całą korespondencję: wiadomości mailowe, pisma, potwierdzenia przelewów i odpowiedzi banku lub syndyka. Ma to znaczenie również wtedy, gdy sprawa będzie wymagała później rozstrzygnięcia przez sąd.

Czy można założyć osobne konto na świadczenia?

Tak. Warto rozważyć rachunek rodzinny, potocznie określany również jako konto socjalne. Prawo bankowe przewiduje rachunek rodzinny dla osób otrzymujących świadczenia niepodlegające egzekucji. Na taki rachunek mogą być wpłacane wyłącznie środki pochodzące ze świadczeń niepodlegających egzekucji, a rachunek jest prowadzony bez opłat i prowizji za jego otwarcie i prowadzenie.

To rozwiązanie może ograniczyć problemy związane z mieszaniem na jednym rachunku różnych rodzajów wpływów. Trzeba jednak pamiętać, że rachunek rodzinny nie jest sposobem na ukrycie pieniędzy przed syndykiem. Służy do przyjmowania określonych, ustawowo chronionych świadczeń. Nie można traktować go jako rachunku do przechowywania dowolnych pieniędzy upadłego.

A jeśli syndyk odmówił zwrotu pieniędzy?

Prawo upadłościowe przewiduje, że wątpliwości dotyczące tego, które składniki należą do masy upadłości, rozstrzyga sędzia-komisarz na wniosek syndyka, upadłego lub wierzyciela. Wynika to z art. 63a Prawa upadłościowego. Jeżeli więc istnieje spór dotyczący tego, czy określone środki powinny znajdować się w masie upadłości, możliwe jest skierowanie sprawy do sędziego-komisarza. W praktyce znaczenie będzie miało przede wszystkim udokumentowanie pochodzenia pieniędzy i wskazanie konkretnej podstawy prawnej ich ochrony. Trzeba wykazać, dlaczego dana kwota jest prawnie wyłączona z masy upadłości.

Nie każde pieniądze na koncie są chronione

Fakt, że na konto wpływa 800+, nie oznacza automatycznie, że całe saldo rachunku jest wyłączone z masy upadłości.

Jeżeli na rachunek wpływa jednocześnie:

• wynagrodzenie,
• 800+,
• alimenty,
• zwroty od znajomych,
• prywatne przelewy,
• inne dochody,

konieczne może być ustalenie pochodzenia poszczególnych kwot. Dlatego najlepiej nie mieszać chronionych świadczeń z innymi wpływami, jeżeli istnieje możliwość prowadzenia ich na odrębnym rachunku.

Czy syndyk może „zabrać 800+”?

Co do zasady, odpowiedź brzmi: nie.

Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem wyłączonym spod egzekucji, a przez art. 63 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego mienie wyłączone spod egzekucji nie wchodzi do masy upadłości. Jeżeli jednak osoba będąca w upadłości nie ma dostępu do pieniędzy, które są ustawowo chronione, problem wymaga wyjaśnienia. Sama techniczna blokada rachunku nie powinna prowadzić do ostatecznego przejęcia takich środków przez masę upadłości.

Upadłość konsumencka nie oznacza utraty wszystkich pieniędzy znajdujących się na rachunku bankowym. Ustawodawca przewidział szereg wyłączeń, które mają chronić określone świadczenia i środki przed egzekucją, a w konsekwencji również przed wejściem do masy upadłości.

Jeżeli po ogłoszeniu upadłości rachunek został zablokowany, a znajdują się na nim 800+, alimenty lub inne ustawowo chronione świadczenia, warto:

1. sprawdzić historię rachunku,
2. ustalić źródło zablokowanych środków,
3. zebrać potwierdzenia ich pochodzenia,
4. pisemnie poinformować syndyka,
5. zażądać zwolnienia środków niewchodzących do masy upadłości,
6. w razie sporu rozważyć skierowanie sprawy do sędziego-komisarza.